Od 5 marca 2026 obowiązują nowe przepisy stopniowo wygaszające specjalne regulacje dla obywatelek i obywateli Ukrainy, które zostały wprowadzone w 2022 roku.
Ochrona czasowa
- Ochrona czasowa została przedłużona do 4 marca 2027.
- Żeby z niej korzystać, obywatele i obywatelki Ukrainy, którzy przyjechali do Polski po 4 marca 2026, muszą w ciągu 30 dni od przyjazdu złożyć w dowolnym urzędzie gminy wniosek o numer PESEL.
PESEL ze statusem UKR
- Numer PESEL ze statusem UKR pozostaje podstawowym sposobem potwierdzania ochrony czasowej.
- Osoby, które uzyskały PESEL UKR na podstawie oświadczenia, powinny do 31 sierpnia 2026 potwierdzić swoją tożsamość na podstawie ważnego dokumentu podróży.
- Osoby, które mają ważny PESEL UKR wydany na podstawie ważnego paszportu, nie muszą podejmować dodatkowych działań, żeby przedłużyć ochronę czasową.
Status UKR można stracić w przypadku:
- uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy (w tym karty CUKR),
- uzyskania zezwolenia na pobyt stały,
- wyjazdu z Polski na okres przekraczający 30 dni,
- objęcia ochroną czasową w innym Państwie Unii Europejskiej,
- nabycia obywatelstwa polskiego lub obywatelstwa innego Państwa Unii Europejskiej,
- pisemnego zrzeczenia się prawa do ochrony czasowej,
- złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Prawo do pracy
- Obywatele i obywatelki Ukrainy ze statusem UKR zachowują prawo do pracy na dotychczasowych zasadach.
- Pracodawca musi złożyć powiadomienie o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi lub obywatelce Ukrainy w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy.
- Praca musi być wykonywana na warunkach wskazanych w powiadomieniu.
- Pracodawca musi złożyć kolejne powiadomienie w przypadku m.in. zmiany rodzaju umowy, stanowiska, rodzaju pracy, wymiaru czasu pracy lub obniżenia wynagrodzenia.
- Osoby, które nie korzystają z ochrony czasowej, mogą podejmować pracę na podstawie powiadomień o powierzeniu wykonywania pracy przez 3 lata od wejścia w życie ustawy, czyli do marca 2029.
- Obywatele i obywatelki Ukrainy korzystający z ochrony czasowej nadal mogą prowadzić działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele i obywatelki Polski.
Opieka zdrowotna
Tylko osoby ubezpieczone będą miały dostęp do nieodpłatnych świadczeń z opieki zdrowotnej.
Z bezpłatnej opieki zdrowotnej będą nadal mogły korzystać osoby ze statusem UKR, które:
- doświadczyły tortur, gwałtu,
- nie ukończyły 18 roku życia,
- posiadają zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania,
- są w okresie ciąży, porodu lub połogu,
- są w trakcie leczenia szpitalnego (takie osoby są uprawnione do kontynuacji leczenia aż do zakończenia hospitalizacji, ale nie dłużej niż do 4 marca 2027 roku)
Zakwaterowanie zbiorowe
Od 30 czerwca 2026 zakwaterowanie zbiorowe wraz z całodziennym wyżywieniem może zostać zapewnione tylko osobom należącym do tzw. grup wrażliwych, które posiadają status UKR.
Z zakwaterowania zbiorowego będą mogły korzystać osoby, które:
- posiadają orzeczenie o niepełnosprawności, o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczenie równoważne,
- opiekują się osobami z niepełnosprawnością i nie pobierają świadczenia pielęgnacyjnego,
ukończyły 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni) ORAZ nie pobierają polskiej emerytury (niezależnie od tego, czy została przyznana minimalna lub niższa), nie pracują, nie posiadają na terytorium Polski pełnoletnich dzieci, wnuków lub prawnuków zobowiązanych do alimentacji,
są w ciąży lub wychowują dziecko do ukończenia 12. miesiąca życia, - przebywają w zagranicznej instytucjonalnej pieczy zastępczej,
- są bezpośrednio po hospitalizacji finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), trwającej co najmniej 7 dni – do czasu ustania przyczyn wymagających dalszego wsparcia.
800+
Od 1 lutego 2026 obywatele i obywatelki Ukrainy korzystający z ochrony czasowej muszą złożyć do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) nowy wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego 800+.
Świadczenie wychowawcze mogą pobierać rodzice zatrudnieni w Polsce, których dziecko realizuje obowiązek edukacyjny.